Chăm sóc đất và vùng rễ sầu riêng sau thu hoạch là bước quan trọng giúp cây phục hồi sức khỏe, tăng thể trạng, chống suy cây và phòng trừ nấm bệnh cho vụ mới. Quá trình này là sự phối hợp đồng bộ giữa làm sạch vườn, cải tạo đất và bổ sung dinh dưỡng hợp lý. Bài viết này chia sẻ giải pháp phục hồi sau thu hoạch để cây phát triển khỏe mạnh, cân đối.
- Vệ sinh và xử lý mặt đất
Sau giai đoạn thu hoạch, hệ rễ của cây thường cần thời gian để ổn định và tái tạo. Lúc này, việc tỉa cành tạo tán, vệ sinh vườn cây, xử lý các nguồn dịch hại, cải thiện đất và kích thích phát triển hệ rễ mới là những ưu tiên hàng đầu trong quy trình chăm sóc sầu riêng sau thu hoạch.
- Cắt tỉa và dọn vườn: Cắt bỏ cành khô, cành sâu bệnh, cành vượt, cành mọc sát mặt đất và cuống trái còn sót lại. Thu gom cành nhánh lá rụng, cỏ dại băm nhỏ và ép xanh để xử lý nguồn dịch hại, hủy nơi trú ẩn của sâu bệnh, biến tàn dư thành hữu cơ. Quá trình này được thực hiện trong các rãnh ép xanh hoặc hố tạo mùn đa năng với lân và chế phẩm vi sinh đậm đặc BLC 11 (theo hướng dẫn trên bao bì: 1–2 kg BLC 11 + 30 kg super lân cho 1 tấn phân chuồng hoặc xác bã thực vật, che bạt ủ 45–60 ngày là hoai mục). (xem chi tiết ở bài Ép xanh tàn dư thực vật).
- Xới nhẹ bề mặt đất: Xới nhẹ lớp đất mặt quanh tán (sâu khoảng 3-5 cm) để giúp đất thông thoáng, phá lớp váng bề mặt, tuyệt đối không xới quá sâu làm đứt rễ cái, phá vỡ cấu trúc đất, làm đảo lộn đất mặt.
- Rửa vườn và sát trùng: Thực hiện tuần tự 3 bước là hóa học, nước sạch và sinh học:
- Rửa vườn bằng hóa học: Phun thuốc rửa vườn (như thuốc diệt nấm phổ rộng, hoặc thuốc gốc đồng; thuốc trừ sâu đặc trị) tùy thực tế mà phun cục bộ vùng nhiễm hoặc phun toàn bộ tán cây và mặt đất quanh gốc để tiêu diệt nấm, rong rêu. Quét vôi hoặc thuốc gốc đồng vào phần thân chính cao khoảng 1m.
- Rửa vườn bằng nước sạch: Sau thuốc nấm hóa học (rửa sâu, bệnh, tảo, rong, rêu,..) 10-15 ngày, khi tưới ẩm thì kết hợp phun nước sạch rửa vườn, tẩy hóa chất trên tán lá, cành và thân cây.
- Rửa vườn bằng sinh học: Ngay sau khi tưới ẩm và rửa vườn bằng nước sạch thì phun chế phẩm vi sinh đậm đặc BLC 11 để bổ sung hệ vi sinh hữu ích và tái lập cân bằng sinh học. Theo hướng dẫn trên bao bì, nên phun BLC 11 vào sáng sớm hoặc chiều mát, phun ướt thân, cành, hai mặt lá và tưới vào gốc; chỉ phun/tưới sau khi dùng thuốc hóa học 10–15 ngày.

- Cải tạo độ pH và giải độc đất
- Kiểm tra và nâng pH: Độ pH thích hợp cho sầu riêng là từ 5,0–6,5, tối ưu là 5,5-6,0. Nếu đất bị chua (pH thấp), thay vì bón vôi nông nghiệp (dễ gây nóng rễ nếu bón không đúng cách), nhà vườn có thể sử dụng BLC Magiê Canxi 10-14 để nâng pH kết hợp với cải tạo đất, giúp khóa kim loại nặng (Cadimi, Asen, Chì,…) và tạo điều kiện cho rễ hút dinh dưỡng. Bên cạnh đó, quản lý thảm cỏ đúng cách (để cỏ lên 60-70 cm phát chừa gốc cỏ 10-15 cm và phun BLC 11) và tăng cường phân hữu cơ vi sinh (BLC Bio root – BLC 09, BLC Bio protect – BLC 08, BLC Organic NO.4…) cũng giúp cải thiện pH đất.
- Giải độc đất: Sử dụng các dòng phân hữu cơ vi sinh BLC (BLC 08, BLC 09, BLC Organic NO.1, NO.2, NO.4), kết hợp Axit Humic và chế phẩm BLC 11, cùng với quản lý thảm cỏ để phục hồi cấu trúc đất sau thời gian dài dùng phân bón, thuốc BVTV trong giai đoạn nuôi trái. Lưu ý: nên bón phân hữu cơ trước phân vô cơ ít nhất 10–15 ngày, không trộn chung với các loại phân khác và bón khi đất đủ ẩm (theo hướng dẫn trên bao bì BLC Organic).
- Kích thích và phục hồi hệ rễ
- Nguyên tắc cốt lõi: “Kích rễ trước, kích lá sau” – cần ưu tiên phục hồi bộ rễ khỏe mạnh trước khi thúc đẩy ra đọt non. Phân hữu cơ vi sinh (như BLC Organic NO.4 giúp rễ tơ phát mạnh, BLC 09 bổ sung Amino axit) cung cấp chất hữu cơ và vi sinh vật có ích giúp hệ rễ non phát triển ổn định; kết hợp BLC Magiê Canxi 10-14 để hỗ trợ nâng pH đất lên mức cân bằng, giúp kết cấu đất thông thoáng hơn, hạn chế cây hấp thu các kim loại nặng không mong muốn.
- Bón phân và vi sinh cho rễ:
- Xẻ rãnh nhỏ quanh mép tán (rộng 10–20 cm, sâu 5–7 cm), bón lấp khi đất ẩm. Có thể kết hợp ép xanh tàn dư thực vật.
- Bón phân hữu cơ hoai mục, phân trùn quế hoặc phân hữu cơ vi sinh kết hợp chế phẩm sinh học đối kháng nấm (như Trichoderma, có trong BLC 08, BLC 09, BLC Organic NO.2 và BLC 11) để tái tạo hệ rễ và ngăn ngừa nấm bệnh gây thối rễ.
- Bổ sung các sản phẩm chứa hữu cơ kết hợp với hệ vi sinh hữu ích (như hỗn hợp Acid Humic kết hợp chế phẩm vi sinh đậm đặc BLC 11) để kích thích rễ non đâm mạnh, phát triển sâu rộng, bảo vệ bộ rễ khỏe mạnh và đối kháng nấm hại rễ. Với vườn bị tuyến trùng hại rễ, có thể chọn BLC Organic NO.1 (bổ sung nấm tím Paecilomyces sp. ngăn ngừa, phòng trừ tuyến trùng) hoặc BLC Organic NO.2 (Chaetomium và Trichoderma đối kháng tuyến trùng, nấm bệnh).
- Chế độ tưới nước:
- Giữ độ ẩm vừa phải, tránh để vườn quá khô hoặc ngập úng gây thối rễ.
- Giai đoạn đầu tưới ẩm đều hằng ngày, sau đó giãn khoảng cách tưới đẫm định kỳ (7-10 ngày/lần tùy điều kiện thời tiết và hiện trạng của cây).

- Bổ sung dinh dưỡng khoáng
Việc bổ sung dinh dưỡng khoáng là hết sức quan trọng, giúp phục hồi và cải thiện các chỉ tiêu dinh dưỡng và khả năng cung cấp cân đối đầy đủ dinh dưỡng khoáng cả đa – trung – vi lượng cho cây sầu riêng.
Nếu có điều kiện, hoặc đất đang gặp vấn đề thì nên lấy mẫu đất gửi phân tích các chỉ tiêu độ phì đất. Làm căn cứ cho việc sử dụng phân bón khoáng.
Các dòng phân bón BLC NPK+TE thường được nhà vườn trồng sầu riêng ưu tiên lựa chọn và áp dụng để bổ sung dinh dưỡng khoáng suốt cả vụ làm bông nuôi trái, cũng như chăm sóc đất và vùng rễ sầu riêng sau thu hoạch (xem bảng bên dưới).
Bảng phân khoáng BLC NPK+TE chăm sóc đất và vùng rễ sầu riêng sau thu hoạch
| Sản phẩm | Lượng bón | Đặc điểm nổi bật | Lưu ý sử dụng |
| BLC NPK 19-13-8+5S+TE | Cây ăn trái: 300–600 kg/ha/lần, bón sau thu hoạch, trước và khi ra hoa | Giúp cây phục hồi nhanh sau thu hoạch, ra hoa nhiều và tập trung; vươn cành, phát đọt | Lựa chọn hàng đầu ngay sau thu hoạch, khi cây cần phục hồi và chuẩn bị cho đợt ra hoa |
| BLC NPK 20-10-10+TE | Cây ăn trái: 300–600 kg/ha/lần, bón sau thu hoạch, trước và khi ra hoa | Giúp lá xanh, cành khỏe, đâm nhiều chồi mới | Dùng khi cần thúc cơi đọt, sau khi bộ rễ đã phục hồi |
| BLC NPK 15-15-15+TE | Sầu riêng: 3–5 kg/cây/năm, chia 4 lần (sau thu hoạch, trước ra hoa, sau đậu trái và nuôi trái) | Cân đối NPK, có Kali Sulphat (K₂SO₄); vi lượng cao (Zn, Cu, Fe) | Lượng ghi là tổng cả năm; lần bón sau thu hoạch chỉ là một phần trong 4 lần |
Ghi chú: Lượng bón theo hướng dẫn trên bao bì/tài liệu kỹ thuật BLC; có thể thay đổi tùy loại đất, tuổi cây và tình trạng sinh trưởng của vườn.

- Kết luận
Chăm sóc sầu riêng sau thu hoạch nên đi theo trình tự: vệ sinh vườn – cải tạo đất, điều chỉnh pH – phục hồi bộ rễ – bổ sung dinh dưỡng khoáng cân đối. Ưu tiên hữu cơ vi sinh để đất tơi xốp, rễ khỏe trước, sau đó mới thúc đọt bằng phân khoáng. Một bộ rễ khỏe và nền đất tốt là nền tảng để cây ra hoa tập trung, nuôi trái tốt ở vụ kế tiếp.
Lưu ý: Tùy điều kiện thổ nhưỡng và giống cây, nên tham khảo cán bộ kỹ thuật trước khi áp dụng.

